Urodził się 4 lutego 1746 roku w Mereczowszczyźnie na Polesiu w rodzinie średnioszlacheckiej. Kształcił się najpierw w
domu, a następnie w roku 1755 został wysłany do kolegium pijarów w Lubieszowie, którego jednak nie ukończył z powodu
trudności finansowych z powodowanych śmiercią ojca w roku 1758. Następnie w okresie 1760 1965 przebywał w domu rodzinnym,
a od 1765 kształcił się przez rok w Szkole Rycerskiej. W 1766 został tam zaangażowany do służby jako wicebrygadier w randze
chorążego, a w roku 1768 został awansowany na stopień Kapitana. Po śmierci matki, dzięki protekcji Adama Czartoryskiego
wyruszył jako stypendysta królewski do Paryża gdzie początkowo studiował w Akademii Malarstwa i Rzeźby, a następnie uczył
się sztuki fortyfikacji. Do kraju powrócił w 1774 ale kłopoty rodzinne z bratem utracjuszem i nieszczęśliwa miłość do
magnackiej córki, Ludwiki Sosnowskiej skłonił go do ponownego wyjazdu. Przez Saksonię i Paryż trafił w 1776 do Filadelfii.
Karierę w Ameryce zaczął od funkcji inżyniera wojskowego w randze pułkownika, w roku 1770 odznaczył się przy oblężeniu
Saratogi, w 1778-80 obwarowaniu West Point, 1780 został głównym inżynierem armii południowej, a w 1781 w oblężeniu Ninety Six.
W roku 1783 został awansowany na generała brygady i otrzymał honorowe obywatelstwo Stanów Zjednoczonych Ameryki. W następnym roku
powrócił do kraju i osiadł w rodzinnych Siechnowiczach. Dopiero w roku 1789 podjął służbę wojskową, uzyskując dzięki protekcji
Ludwiki z Sosnowskich Lubomirskiej stopień generała majora. Odznaczył się w roku 1792 w bitwie pod Dubienką. Rosjanie 17 lipca 1792
sforsowali Bug, a nazajutrz o godzinie 11:00 rozpoczęli natarcie na umocnione polskie pozycje, ale zostali odparci. Około godziny
5:30 ponownie uderzyło 18 batalionów piechoty i 15 pułków jazdy rosyjskiej. Jednak godzinny szturm na podmokłym terenie nie
przyniósł sukcesów, a napastnicy ponieśli duże straty. Wtedy zdecydowali się na manewr oskrzydlający pozycje polskie przekroczyli
granicę austriacką i z lasu uderzyli na polskie prawe skrzydło. Po chwilowym zamieszaniu atak został odparty, a rosyjski dowódca,
pułkownik Palmenbach poległ. Po przystąpieniu króla do konfederacji targowickiej opuścił służbę wojskową i udał się w aureoli
bohatera do Galicji. Następnie od stycznia 1793 bezskutecznie zabiegał w rewolucyjnej Francji, której był obywatelem, o pomoc dla
planowanego powstania . We wrześniu 1793 powrócił w okolice Krakowa, aby zapoznać się z przygotowaniami do powstania, którego miał
być Naczelnikiem i uznawszy, że są one niewystarczające wyjechał do Włoch. Ponaglany przez wysłanników sprzysiężenia, zaniepokojony
redukcją armii polskiej, powrócił z Drezna do Galicji i 24 Marca 1794 roku ogłosił pnie Krakowie akt powstania, składając uroczystą
przysięgę. 4 kwietnia 1794 odniósł zwycięstwo pod Racławicami, była to największa bitwa powstania. Korpus rosyjski pod wodzą
generała A. Tormasowa liczył 3 tysiące ludzi i 12 dział. Tadeusz Kościuszko miał pod swoją komendą 4 tysiące żołnierzy, 2tysiące
kosynierów i 12 dział. Pierwszy zaatakował Tormasow w centrum i na polskie prawe skrzydło, a lewe skrzydło zostało okrążone.
W tej dramatycznej sytuacji, kiedy oddziały polskie zaczęły już z pola bitwy uciekać, Kościuszko ryzykownie zaatakował Tormasow ?
w centrum i kosynierów i 4 kompanii piechoty. Piechurzy polscy, przy wsparciu artylerii, przebiegli 200 300 kroków i na wąskim
odcinku uderzyli na Rosjan. Z zaskoczenia zdobyli baterie wroga, w czym wyróżnił się Bartosz Głowacki. Podobny manewr udał się na
prawym skrzydle Rosjan, co dało Kościuszce zwycięstwo, w dużej mierze taktyczne, propagandowe i moralne. Po wygranej bitwie ruszył
wzdłuż Wisły i obozie pod Połańcem podpisał uniwersał połaniecki, który dotyczył reformy agrarnej. Zapewniał nieusuwalność chłopów
z gospodarstwa siłą i prawo opuszczania wsi, ale pod warunkiem wywiązywania się z obowiązków wobec pana i zgłoszenia komisji
porządkowej miejsca przesiedlenia. Zmniejszał wymiar pańszczyzny o 1/3 1/2, a chłopów uczestniczących w powstaniu zwalniał od niej
na czas służby wojskowej. Miał przyciągnąć wieś do insurekcji, lecz z powodu niechęci większości szlachty tylko częściowo wszedł w
życie, a po upadku powstania został unieważniony. Ciężko ranny w bitwie pod Maciejowicami, dostał się do rosyjskiej niewoli i
osadzono go w twierdzy Pietropawłowskiej. Po śmierci Katarzyny II Kościuszko został uwolniony, po uprzednim złożeniu 28 listopada
1796 przysięgi poddańczej, i wyjechał przez Szwecję i Anglię najpierw do Ameryki, a 1798 powrócił do Francji, gdzie był przyjmowany
z honorami. Wysłał z stamtąd carowi Pawłowi I otrzymane odeń w Petersburgu 12000 rubli i obraźliwy list. Nie zgodził się objąć
dowództwa Legionów i jako gorliwy republikanin, sceptycznie odniósł się do Napoleona. Jego poglądy wyrażała broszura "Czy Polacy
mogą wybić się na niepodległość". Głosiła konieczność przygotowania nowego powstania w kraju i wciągnięcia do niego chłopów, którzy
uzbrojeni w kosy będą nie do pokonania. Po wyzwoleniu mieliby znaleźć sojuszników wśród ludu państw zaborczych. Nie uczestniczył w
życiu politycznym Księstwa Warszawskiego. Po upadku Napoleona Kościuszko prowadził polityczny flirt z carem Aleksandrem I, który
chciał jego powrotu do Królestwa Polskiego. Ostatecznie Naczelnik osiadł w Szwajcarskim Solurze i tam 15 października 1817 zmarł.
W 1819 pochowano go w katedrze wawelskiej. W latach 1820 1823 usypano pod Krakowem kopiec i nadano mu jego imię.
Galeria związana z Tadeuszem Kościuszko
