OLGA MAŁKOWSKA

Była drugą córką Zofii i Karola Drahonowskich. Urodziła się w Krzeszowicach 1 września 1888 roku. Mimo czeskiej narodowości, Olga już od dziecka podkreślała swoją polskość. Szkołę gimnazjum ukończyła eksternistycznie, zdając tylko kolejne egzaminy. Po maturze wstąpiła do Konserwatorium Muzycznego we Lwowie. Była instruktorem WF-u w Sokole (klub sportowy), jej pasją była jazda konna, pływanie, łyżwiarstwo, gimnastyka. Działała także w organizacji wychowania narodowego Eleusis.

Z Eleusis pozyskał ją Andrzej Małkowski do niepodległościowego Zarzewia, gdzie opanowała szybko tajniki służby wojskowej zdobywając stopień porucznika Polskich Drużyn Strzeleckich. Gdy Andrzej Małkowski zapoczątkował harcerstwo, Olga Drahonowska w lecie 1911 roku założyła pierwszą żeńską drużynę skautową we Lwowie. Była również pierwszą Komendantką Skautek w Naczelnej Komendzie Skautowej w latach 1911 - 1912.

Gdy w marcu 1912 roku na I zjeździe we Lwowie harcerstwo przyjęło jednomyślnie charakter organizacji abstynenckiej, Olga Drahonowska została powołana w skład Zarządu oddziału Lwowskiego Eleuterii - Wyzwolenia, a powołana przez nią III Lwowska Drużyna Skautek im. E. Plater w lokalu tej zasłużonej organizacji skupiającej cały polski ruch abstynencki zaboru austriackiego otrzymała świetlicę.

We wrześniu 1912 roku w "Skaucie" nr 23 ukazał się przystosowany do melodii rewolucyjnej pieśni "Na barykady ludu roboczy" wiersz Ignacego Kozielewskiego "Wszystko co nasze Polsce oddamy", uzupełniony refrenem "Ramię pręż, słabość krusz". Nosił tytuł "Marsza skautów" i stał się później hymnem ZHP. Przystosowanie i uzupełnienie hymnu było dziełem Olgi Drahonowskiej wykonanym za zgodą autora.

W czerwcu 1913 roku Olga opuściła Lwów udając się na leczenie do Zakopanego. Pojawił się tam również Andrzej Małkowski i ksiądz Kazimierz Lutosławski, który udzielił im ślubu. Po wyleczeniu nacieków w płucach, Olga Małkowska założyła i prowadziła w Zakopanem harcerstwo żeńskie, od sierpnia 1914 roku (kiedy wybuchła I Wojna Światowa i Andrzej Małkowski wyruszył do legionów) również drużynę męską. Po zabraniu do wojska austriackiego listonoszy i górali zorganizowała skautową pocztę, pomoc żywnościową dla góralek, ochronkę dla opuszczonych dzieci, tanią jadłodajnię dla ubogiej ludności i skautową straż porządkową pełniącą nocną służbę. Pod jej komendą skauci urządzali tajne składy broni w górach: w Dolinie Kościeliskiej, w szałasach Hali Pysznej, w Dolinie Roztoki, w Murzasichlu, i w grotach Nosala.

W lutym 1915 roku po próbie ogłoszenia przez Andrzeja Małkowskiego Republiki Podhalańskiej, jako zaczątka niepodległej Polski, policja austriacka wykryła magazyny broni, a druhna Olga wraz z mężem tylko dzięki ostrzeżeniu przez górali zdołała uniknąć aresztowania. Poprzez Wiedeń przedostali się w marcu 1915 roku do Szwajcarii, a stamtąd do USA, gdzie Stanisław Osada wezwał Andrzeja do zorganizowania harcerstwa polonijnego. Tam przyszedł na świat syn Olgi i Andrzeja, nazwany przez nich Lutykiem, z którym w rok później Olga wróciła do Europy.

Gdy plany polskiego legionu w Kanadzie upadły w lutym 1917 roku przeniosła się z Francji do Szwajcarii. Poczta tego neutralnego kraju odmówiła doręczenia żołdu Andrzeja z wojska kanadyjskiego, więc aby utrzymać siebie i dziecko podjęła ciężką pracę fizyczną w gospodarstwie ogrodniczym Chexbres Village. Od końca roku 1917 uczyła muzyki w Ecole Nouvelle, a od 1918 roku w polskiej szkole w Londynie, którą założyła na prośbę Polish Relief Found. Później zamieszkała w Torquay jako kustosz zbiorów (po osiadłej tam po 1863 roku rodzinie Krajewskich w Fell-Court), przeznaczonych dla Polski, gdy odzyska niepodległość (tak też się stało). Również tam uczyła muzyki i WF-u w szkołach, organizując i prowadząc drużynę skautek i wilcząt. Wszędzie zdobyła sympatię dla Polski.

Do ojczyzny wróciła już bez Andrzeja, z Lutykiem w 1921 roku. Wtedy też prowadziła naukę języka angielskiego i gimnastyki w zakopiańskiej szkole gospodarstwa domowego i dla Ślązaczek specjalne kursy języka polskiego, literatury, historii i geografii, a od roku 1922 zapoczątkowała trzymiesięczną szkołę instruktorek ZHP w Kuźnicach.

W 1924 roku była komendantką Zlotu Harcerek w Świdrze pod Warszawą, a następnie polskiej delegacji na III Światową Konferencję Skautek w Foxlease w Anglii. W roku 1925 założyła Szkołę Pracy Instruktorskiej w Sromowcach Wyżnych i Pracy Harcerskiej w tym samym miejscu. Kieruje tam placówką do 1939 roku równocześnie ją rozbudowując. Po Dworku Cisowym powstały tam: Orle Gniazdo w 1927 roku i Dom Ludowy dla wsi (spalony w 1945 roku), Warta w 1929 roku i Czorsztyńska Pustelnia w 1930 roku.

Latem 1931 roku Olga Małkowska kierowała w Sromowcach pierwszym obozem żeńskim Studium WF-u Uniwersytetu Jagiellońskiego. Szkołę Pracy Harcerskiej uznano za ośrodek nowego typu, promieniujący ideą harcerską na społeczeństwo, w 1927 roku władze ZHP obdarzyły ją godnością harcmistrzyni Rzeczypospolitej.

W 1932 roku prowadziła VII Światową Konferencję Skautek na Buczy - uczestniczki jednomyślnie wybrały ją do Komitetu Światowego Skautek. Na następnej konferencji w Abelboden w Szwajcarii w 1934 roku powierzono jej wizytację skautek w Czechosłowacji, Austrii i Rumunii. Została także wybrana skautkową delegatką w komitecie Opieki nad Dziećmi i Młodzieżą w Lidze Narodów. Rząd polski odznaczył ją Krzyżem Oficerskim, Orderem Polonia Restituta i Krzyżem Niepodległości.

Po klęsce wrześniowej w 1939 roku, na nalegania syna, aby uchodziła przed gestapo opuściła kraj. Dotarła do Anglii. Tam w Daremauth założyła Dom Dziecka Polskiego przeniesiony po nalotach Luftwaffe do Szkocji, na Isle of Man w Posiadłości Castlemains, w Douglas. Obok polskiej szkoły, gimnazjum i harcerstwa powstała tu placówka dla żołnierzy, aby swe urlopy mogli spędzać przy polskich dzieciach w polskiej atmosferze.

W 1942 roku powołano Olgę Małkowską do Londynu, do władz ZHP, gdzie zorganizowała GIS - skautową służbę międzynarodową niosącą pomoc dzieciom na terenach wyzwolonych spod okupacji hitlerowskiej. Poprzez Caritas GIS dostarczała żywności dzieciom zniszczonej Warszawy. W latach 1948 - 1960 Olga Małkowska prowadziła kolejny Polish Childrens Home w Hawstan Court, posiadłości w Buckfastleigh w Devan. W 1959 roku zorganizowała wycieczkę dzieci do Polski. Wróciły oczarowane, co naraziło ją na zarzuty emigracyjnej prasy.

Sama wróciła do kraju w 1961 roku. Osiadła początkowo we Wrocławiu, a od 1964 roku na stałe w Zakopanem, gdzie zamieszkała w drewnianym domku przy ul. Małe Żywczańskie 17A. W 1966 roku Rada Państwa przyznała jej rentę dla zasłużonych, przedstawiciel TPD wręczył jej któregoś dnia Honorową Odznakę Przyjaciela Dziecka. Trafiały do niej zastępy i drużyny harcerskie.

W roku 1968 z wielkim wzruszeniem przyjęła zaproszenie do Krakowa na nabożeństwo w rocznicę śmierci Andrzeja Małkowskiego.
W 1979 roku Olga Małkowska odeszła na wieczną Wartę. Spoczywa na nowym cmentarzu przy ul. Nowotarskiej. Nad grobem wznosi się granitowy pomnik dłuta Henryka Burzca. Dwa krzyże złączone znakiem harcerstwa.